در بين علماى نامدار جهان اسلامى سه تن را بايد از نوابغ علم به شمار آورد : 1 - محمد زكرياى رازى كه تأليفات و تصنيفات بسيار ، از جمله دايرة المعارف طبى را به رشته تحرير درآورد . به‌طورىكه از كتاب « برء الساعه » او برمىآيد به خواص « آنتىبيوتيك » آگاهى يافته بوده است . 2 - ابن الرشد آندلسى « 1 » كه بيش از يك‌صد و بيست جلد كتاب از خود به يادگار نهاده است . 3 - ابو على سينا كه از جمله طب مزاجى را به اوج ترقى رسانيد و قواعد آن را اصلاح و تنظيم نمود . جاى بسى تأسف است كه علماى پزشكى اروپا در قرن شانزدهم از روى تعصب آن همه تجارب و تحقيقات طبى چندين هزار ساله مسلمين و ملل ديگر را به دور ريخته روش ناقص بقراط و جالينوس را پيش گرفتند كه آن هم سرانجام به كنارى نهاده شد و از نو رويّه ديگرى جايگزين آن گرديد . اهل فن مىدانند كه پزشكان پيشين از روى تجربه نه گونه مزاج يا طبيعت در انسان يافته بودند : « گرم » ، « سرد » ، « خشك » ، « تر » ، « گرم و تر » ، « گرم و خشك » ، « سرد و تر » ، « سرد و خشك » و « معتدل » . علاوه بر آن يافته بودند كه در يك شخص و در يك زمان ممكنست يك عضو « گرم » و يك عضو « سرد » شود . مثلا معده « سرد » و كبد « گرم » گردد . در اين صورت بايد از خوردن غذاهائى كه طبيعت « سرد » داشته و تأثير « سردى » در بدن مىكنند خوددارى نمود ، چرا كه استفاده از اين‌گونه غذاها در شخص ايجاد سستى ، تنبلى ، فراموشى ، خواب زياد ، سرگيجه و . . . مىنمايد و از سويى ديگر با صرف خوراكىهاى « گرم » عوارضى نظير بيخوابى ، اضطراب ، يبوست ، خشكى دهان ، بثورات پوستى و حالات عصبى بروز مىكند . يادآور مىگردد كه پزشكان متقدّم برحسب تأثيرى كه غذاها و داروها بر بدن انسان وارد مىسازند آنها را به « گرم » ، « سرد » ، « خشك » ، و « تر » تقسيم‌بندى كرده بودند . ازاين‌رو

--> ( 1 ) - ابو الوليد محمد بن احمد فيلسوف قرن ششم هجرى .